กองหนังสือคลาสสิกและวรรณกรรมไทย หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน

รายชื่อครบทั้ง 100 เล่ม “หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน” (พ.ศ. 2408–2519) โดย รศ.วิทยากร เชียงกูล และคณะ

“หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน” (พ.ศ. 2408–2519) คือชื่อโครงการวิจัยเพื่อคัดเลือกและแนะนำหนังสือดีในรอบศตวรรษ นำโดย รศ.วิทยากร เชียงกูล พร้อมคณะนักวิจัย โดยได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) จัดทำขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2540–2541

โครงการนี้มุ่งคัดสรรวรรณกรรมและตำราภาษาไทยทรงคุณค่าที่ตีพิมพ์ในช่วง พ.ศ. 2408–2519 (หรือรัชสมัย ร.5 ถึงเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519) เพื่อเป็นหมุดหมายสำคัญให้คนไทยได้อ่านและศึกษาพัฒนาการทางความคิด ศิลปะ วัฒนธรรม และสังคมไทย แบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ได้แก่ ประเภทบันเทิงคดี (55 เล่ม) และ ประเภทสารคดี/บทความ (45 เล่ม)

หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน (พ.ศ. 2408–2519)

หนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน โครงการวิจัยโดย รศ.วิทยากร เชียงกูล และคณะ (สกว.)


หลักเกณฑ์สำคัญในการคัดเลือก

  1. เป็นหนังสือภาษาไทยที่เขียนขึ้นในช่วง พ.ศ. 2411 (หรือ 2408 ตามกรอบวิจัย) ถึง พ.ศ. 2519 จัดเป็นงานคลาสสิกหรือโมเดิร์นคลาสสิกที่ควรค่าแก่การอ่านทุกยุคสมัย
  2. มีศิลปะในการเขียนและการใช้ภาษาที่ดี มีคุณค่าทางวรรณกรรมเทียบเคียงได้กับวรรณกรรมสากล
  3. มีเนื้อหาสาระที่แสดงออกถึงความริเริ่มสร้างสรรค์ ช่วยเปิดทัศนะต่อชีวิตและโลกให้กว้างขึ้น ลดอคติ และส่งเสริมความคิดแบบเสรี
  4. มีความโดดเด่นและมีอิทธิพลต่อความคิด อารมณ์ และความรู้สึกของผู้อ่านจำนวนมาก สืบทอดคุณค่ามาจนถึงปัจจุบัน

ประเภทที่ 1: บันเทิงคดี (55 เล่ม)

ก. กวีนิพนธ์และบทละคร (15 เล่ม)

  1. ประชุมโคลงโลกนิติ – สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร
  2. เสภาศรีธนญไชยเชียงเมี่ยง – ไม่ทราบผู้แต่ง (แต่งในสมัย ร.4)
  3. นิราศหนองคาย – หลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์)
  4. สามัคคีเภทคำฉันท์ – ชิต บุรทัต
  5. มัทนะพาธา – พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.6)
  6. โคลงกลอนของครูเทพ – เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)
  7. บทละครเรื่องพระลอ – พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์
  8. ขอบฟ้าขลิบทอง – อุชเชนี (ประคิณ ชุมสาย ณ อยุธยา)
  9. เราชะนะแล้ว, แม่จ๋า. – นายผี (อัศนี พลจันทร)
  10. บทกวีของเปลื้อง วรรณศรี – เปลื้อง วรรณศรี
  11. บทกวีของจิตร ภูมิศักดิ์ – จิตร ภูมิศักดิ์
  12. จงเป็นอาทิตย์เมื่ออุทัย – ทวีปวร (ทวีป วรดิลก)
  13. กวีนิพนธ์ของอังคาร กัลยาณพงศ์ – อังคาร กัลยาณพงศ์
  14. ขอบกรุง – ราช รังรอง (ขรรค์ชัย บุนปาน และ สุจิตต์ วงษ์เทศ)
  15. เพียงความเคลื่อนไหว – เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์

ข. นวนิยาย (27 เล่ม)

  1. ละครแห่งชีวิต – หม่อมเจ้าอากาศดำเกิง รพีพัฒน์
  2. กามนิต – เสฐียรโกเศศ และ นาคะประทีป
  3. ดำรงประเทศ – เวทางค์ (หลวงสารานุประพันธ์)
  4. ผู้ชนะสิบทิศ – ยาขอบ (โชติ แพร่พันธุ์)
  5. หนึ่งในร้อย – ดอกไม้สด (ม.ล.บุปผา นิมมานเหมินท์)
  6. บางระจัน – ไม้ เมืองเดิม (ก้าน พึ่งบุญ ณ อยุธยา)
  7. หญิงคนชั่ว – ก.สุรางคนางค์ (กัณหา เคียงศิริ)
  8. พล นิกร กิมหงวน – ป. อินทรปาลิต
  9. ปักกิ่ง – นครแห่งความหลัง – สด กูรมะโรหิต
  10. เราลิขิต – บนหลุมศพวาสิฏฐี – ร. จันทพิมพะ
  11. เมืองนิมิตร – หม่อมราชวงศ์นิมิตรมงคล นวรัตน
  12. แม่สายสะอื้น – อ. ไชยวรศิลป์ (อำพัน ไชยวรศิลป์)
  13. พัทยา – ดาวหาง (เลียว ศรีเสวก)
  14. แผ่นดินนี้ของใคร – ศรีรัตน์ สถาปนวัฒน์
  15. มหาบัณฑิตแห่งมิถิลานคร – แย้ม ประพัฒน์ทอง
  16. ปีศาจ – เสนีย์ เสาวพงศ์ (ศักดิชัย บำรุงพงศ์)
  17. สี่แผ่นดิน – หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช
  18. ทุ่งมหาราช – มาลัย ชูพินิจ (เรียมเอง)
  19. แลไปข้างหน้า – ศรีบูรพา (กุหลาบ สายประดิษฐ์)
  20. เสเพลบอยชาวไร่ – ‘รงค์ วงษ์สวรรค์
  21. จดหมายจากเมืองไทย – โบตั๋น (สุภา สิริสิงห)
  22. เขาชื่อกานต์ – สุวรรณี สุคนธา
  23. สร้างชีวิต – หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร วิจิตรวาทการ)
  24. ตะวันตกดิน – กฤษณา อโศกสิน (สุกัญญา ชลศึกษ์)
  25. สร้อยทอง – นิมิตร ภูมิถาวร
  26. พิราบแดง – สุวัฒน์ วรดิลก (รพีพร)
  27. ลูกอีสาน – คำพูน บุญทวี

ค. เรื่องสั้น (13 เล่ม)

  1. นิทานเวตาล – น.ม.ส. (พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์)
  2. จับตาย : รวมเรื่องเอก – มนัส จรรยงค์
  3. เรื่องสั้นของ ป. บูรณปกรณ์ (ชีวิตจากมุมมืด, ดาวเงิน) – ป. บูรณปกรณ์
  4. เสาชิงช้า, เอแลนบารอง และเรื่องสั้นอื่น ๆ – ส. ธรรมยศ
  5. พลายมลิวัลลิ์ และเรื่องสั้นบางเรื่อง – ถนอม มหาเปารยะ
  6. ผู้ดับดวงอาทิตย์ และเรื่องสั้นอื่น ๆ – จันตรี ศิริบุญรอด
  7. ยุคทมิฬ และเรื่องสั้นอื่น ๆ – อิศรา อมันตกุล
  8. เรื่องสั้นชุดเหมืองแร่ – อาจินต์ ปัญจพรรค์
  9. ฟ้าบ่กั้น – ลาว คำหอม (คำสิงห์ ศรีนอก)
  10. ชุดเพื่อนนักเรียนเก่า “เพื่อนเก่า” – เสนอ อินทรสุขศรี
  11. รวมเรื่องสั้นบางเรื่องของฮิวเมอร์ริสต์ – ฮิวเมอร์ริสต์ (อบ ไชยวสุ)
  12. ฉันจึงมาหาความหมาย – วิทยากร เชียงกูล
  13. คนบนต้นไม้ – นิคม รายยวา

ประเภทที่ 2: สารคดี / บทความ (45 เล่ม)

ก. ประวัติศาสตร์ (8 เล่ม)

  1. ประวัติกฎหมายไทย – ร. แลงกาต์ (Robert Lingat)
  2. นิทานโบราณคดี – สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
  3. โฉมหน้าศักดินาไทย – จิตร ภูมิศักดิ์
  4. กบฏ ร.ศ. 130 – เหรียญ ศรีจันทร์ และ ร.ต. เนตร พูนวิวัฒน์
  5. เจ้าชีวิต – พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์
  6. ศาลไทยในอดีต – ประยุทธ สิทธิพันธ์
  7. ประวัติศาสตร์ไทยสมัย 2352-2453 ด้านสังคม – ชัย เรืองศิลป์
  8. สังคมไทยในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ 2325-2416 – หม่อมราชวงศ์อคิน รพีพัฒน์

ข. การเมือง เศรษฐกิจ และสังคม (9 เล่ม)

  1. ทรัพยศาสตร์ – พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค)
  2. เบื้องหลังการปฏิวัติ 2475 – กุหลาบ สายประดิษฐ์
  3. ความเป็นอนิจจังของสังคม – ปรีดี พนมยงค์
  4. ท่านปรีดี รัฐบุรุษอาวุโส ผู้วางแผนเศรษฐกิจไทยคนแรก – เดือน บุนนาค
  5. โอ้ว่าอาณาประชาราษฎร – สนิท เจริญรัฐ
  6. ไทยกับสงครามโลกครั้งที่สอง – ดิเรก ชัยนาม
  7. สันติประชาธรรม – ป๋วย อึ๊งภากรณ์
  8. ห้าปีปริทัศน์ – สุลักษณ์ ศิวรักษ์
  9. วันมหาปีติ (วารสาร อมธ. ฉบับพิเศษ 14 ตุลาคม 2516) – องค์การบริหารกิจกรรมนักศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ค. ศิลปะ วรรณคดีวิจารณ์ และภาษา (8 เล่ม)

  1. วรรณคดี และวรรณคดีวิจารณ์ – วิทย์ ศิวะศิริยานนท์
  2. ประติมากรรมไทย – ศิลป์ พีระศรี
  3. วรรณสาส์นสำนึก – สุภา สิริมานนท์
  4. วิทยาวรรณกรรม – พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์
  5. ความงามของศิลปไทย – น. ณ ปากน้ำ (ประยูร อุลุชาฎะ)
  6. ภาษากฎหมายไทย – ธานินทร์ กรัยวิเชียร
  7. วรรณไวทยากร ชุมนุมบทความทางวิชาการ ฉบับวรรณคดี – เจตนา นาควัชระ และ ม.ล.บุญเหลือ เทพยสุวรรณ
  8. แสงอรุณ 2 – แสงอรุณ รัตกสิกร

ง. สังคมวิทยา มานุษยวิทยา และประวัติศาสตร์สังคม (11 เล่ม)

  1. พระราชพิธีสิบสองเดือน – พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.5)
  2. สาส์นสมเด็จ – สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ และ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์
  3. 30 ชาติในเชียงราย – บุญช่วย ศรีสวัสดิ์
  4. เทียนวรรณ – สงบ สุริยินทร์
  5. กาเลหม่านไต – บรรจบ พันธุเมธา
  6. นิทานชาวไร่ – สวัสดิ์ จันทนี
  7. ภารตวิทยา – กรุณา กุศลาสัย และ เรืองอุไร กุศลาสัย
  8. ฟื้นความหลัง – พระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ)
  9. ความเป็นมาของคำสยาม, ไทย, ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ – จิตร ภูมิศักดิ์
  10. อัตชีวประวัติ หม่อมศรีพรหมา กฤดากร – หม่อมศรีพรหมา กฤดากร ณ อยุธยา
  11. 80 ปีในชีวิตข้าพเจ้า – กาญจนาคพันธุ์ (ขุนวิจิตรมาตรา / สง่า กาญจนาคพันธุ์)

จ. ศาสนาและปรัชญา (5 เล่ม)

  1. พระประวัติตรัสเล่า – สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
  2. พระไตรปิฎก ฉบับสำหรับประชาชน – สุชีพ ปุญญานุภาพ
  3. ปัญญาวิวัฒน์ – สมัคร บุราวาศ
  4. พุทธธรรม – สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
  5. อิทัปปัจจยตา – พุทธทาสภิกขุ

ฉ. ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์ (4 เล่ม)

  1. หนังสือแสดงกิจจานุกิจ – เจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค)
  2. แพทยศาสตร์สงเคราะห์ – คณะกรรมการแพทย์หลวงในรัชกาลที่ 5
  3. ธรรมชาตินานาสัตว์ – บุญส่ง เลขะกุล
  4. ขบวนการแก้จน – ประยูร จรรยาวงษ์